Nieuwjaarstoespraak burgemeester Antoin Scholten

Nieuwjaarstoespraak burgemeester Antoin Scholten

Zwijndrecht, 2 januari 2012

Dames en heren,

We leven in een interessante tijd; een tijd van verandering. Onze economie die altijd alleen maar gebaseerd was op kwantitatieve groei, krimpt. Dit jaar wordt economisch gezien dus niet beter dan vorig jaar.

De rijksoverheid heeft een paar jaar geleden met veel geld de bankencrisis opgevangen. Door onze grote schuldpositie zullen we op termijn moeten leren leven binnen de grenzen van wat mogelijk is.

Maar we moeten ons zelf ook niet in de put praten. Als onze economie terugvalt naar het niveau van 2008, kunnen we niet zeggen dat we arm zijn. We zijn en blijven één van de rijkste landen in de wereld.

De vorige maand nam ik deel aan een conferentie in Antwerpen over de logistiek in het Vlaams-Nederlandse Deltagebied. Eén van de sprekers was Herman van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad. Ik was getroffen door zijn enthousiasmerende verhaal:

"In tijden van crisis, zoals we die nu doormaken, is het goed om ons te herinneren wat wij gezamenlijk hebben bereikt. Voor onze meer dan 500 miljoen burgers is Europa vandaag de dag verreweg het meest welvarende, het veiligste en het meest vrije continent op aarde.

De politieke criteria voor het EU-lidmaatschap hebben de landen ertoe aangezet stabiele instellingen te vestigen die de Europese kernwaarden waarborgen: democratie, rechts­statelijkheid, mensenrechten en eerbiediging en bescherming van minderheden. De economische criteria hebben de ontwikkeling van een functionerende economie bespoedigd en een beter concurrentievermogen bevorderd. Om aan het recht en de normen van de EU te voldoen zijn er op allerlei beleidsgebieden – sociaal, milieu- en andere – tal van binnenlandse hervormingen doorgevoerd. Dat heeft de samenlevingen ten goede veranderd, " aldus Van Rompuy.

En wij hebben de veerkracht en intelligentie om onze economie te hervormen. Van kwantitatieve groei naar kwalitatieve groei. Noem het duurzame groei. Onze wethouder Mirck is zeer gemotiveerd bezig om lokaal, regionaal en nationaal concrete projecten van de grond te tillen die ook mij hebben wakker geschud. Zoals het idee van buurtcoöperaties om zonnepanelen in wijken aan te leggen. In 2011 heeft de gemeente veel aandacht besteed aan duurzaamheid. Diverse bekende en onbekende, ludieke en nieuwe activiteiten passeerden de revue: de Nacht van de Nacht, de Europese Mobilileitsweek, een energiescan voor bedrijven, de plaatsing van E-oplaadpalen, een milieuscan kinderboerderij, een convenant van duurzame supermarkten, de actie Plastic Tas Vrij, de Dag van de Duurzaamheid, slimme verlichting op het Ter Steeghe Pad, duurzame lichtmastreclame, de introductie van walstroom, het eerste binnenvaartschip op LNG van topondernemer Deen, enzovoort. Te veel om op te noemen! In 2012 gaan we door met deze ambitie en zoeken we nog meer aansluiting in de regio.

Voor gemeentebestuurders is de economische crisis een totaal nieuw fenomeen. Woningbouwprojecten die stilliggen met oplopende rentekosten voor braakliggende grond. Minder inkomsten voor de gemeente, door minder grondverkopen en minder bouwleges. Dit vormen financiële risico's van forse omvang voor ons grondbedrijf. Door de nog steeds stagnerende economie komen de woningbouwprojecten Euryza en Noordoevers niet van de grond. In De Volgerlanden is nog steeds sprake van vertraging en verloopt ook de gronduitgifte van Bakestein niet geheel volgens verwachting. Er zijn nieuwe afspraken gemaakt onze met buurgemeente Hendrik-Ido-Ambacht over de Volgerlanden. De verhoudingen zijn nog nooit zo goed geweest. De nieuwe burgemeester komt in een gespreid bedje.

Vorige week vrijdag kopt NRC Handelsblad: “Het wordt schrappen bij de gemeente in 2012”. De gemeenten moeten de komende jaren volgens een nieuw bestuursakkoord meer taken voor hun rekening nemen die vroeger door de landelijke overheid werden uitgevoerd. Hiervoor geeft het Rijk de gemeenten fors minder geld. Vervolgens zegt een enquête van de NRC dat tweederde van de wethouders van financiën meer lokale belastingen wil heffen. Dat wordt dus uitkijken met onze nieuwe wethouder van financiën, Aaike Kamsteeg.

Het jaar 2012 zal ons ook in financieel opzicht voor een aantal uitdagingen plaatsen.

Positief is dat de begroting voor 2012 op orde is en de lokale lasten nauwelijks stijgen. Toch blijft het lastig om onze ambities in evenwicht te brengen met onze financiële mogelijkheden. Wethouder Vissers heeft een portefeuille waarin momenteel gevoelige bezuinigingen worden doorgevoerd. En toch moeten we ook proberen te investeren in ons zwembad om het als een basisvoorziening voor al onze inwoners te behouden. Op het terrein van de sportaccommodaties zijn er ook andere wensen, waar we op moeten reageren. De multifunctionele accommodatie Kort-Ambacht zuid zal om extra middelen vragen. En na de aanpak van de voorzijde van het station proberen we ook de achterkant beter in te richten. De verbetering van de Koninginneweg zal de nodige aandacht vragen, en voor de aanpak van de Ringdijk, die vooral gericht is op verbetering van de veiligheid van de zwakkere verkeersdeelnemers, is er gelukkig voldoende geld. Dat geldt ook voor het Educatief Plein in Heerjansdam. In november werd bekend dat we definitief met de bouw van het Educatief Plein in Heerjansdam kunnen beginnen. Begin 2012 gaan we starten en de verwachting is dat het Educatief Plein in het vroege voorjaar van 2013 kan worden opgeleverd.

Er wordt de komende jaren gelukkig ook nog gewoon in onze gemeente geïnvesteerd. Samen met de ondernemers pakken we bedrijventerrein De Geer aan. We waarderen het terrein op naar een eigentijds en duurzaam terrein met een prima vestigingsklimaat voor ondernemers. Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de voorbereidende werkzaamheden zoals het bestemmingsplan, de aanbesteding en het vervangen van de elektriciteitskabels, water- en gasleidingen. Over een aantal weken starten we met de reconstructie zelf. De schoppen gaan de grond in en binnen anderhalfjaar knappen we het hele bedrijventerrein op.

Beleidsmatig zal er samen met de andere gemeenten hard gewerkt moeten worden om de komende veranderingen op het sociaal domein voor te bereiden. Een stevige klus voor onze nieuwe wethouder Gerard Slotema. Er komt een nieuwe wet Werken Naar Vermogen. Het Rijk haalt begeleiding uit de AWBZ en dat gaat naar de (gemeentelijke) WMO. En Jeugdzorg verhuisd van de provincie naar de gemeente. Dit zijn inhoudelijk moeilijke en verantwoordelijke operaties, die ook nog eens financieel spannend zijn vanwege de korting die door het Rijk wordt toegepast. Hierbij zullen we in het bijzonder oog moeten hebben voor de zwakkeren in onze samenleving.

En laten we ook zelf onze zegeningen tellen. Zoals van Rompuy dat doet met onze Europese Unie kunnen wij dat doen met onze Drechtsteden. Zes gemeente hebben samen een Sociale Dienst die zijn meerwaarde inmiddels ruim heeft bewezen. Waar mensen op een succesvolle manier geholpen worden aan werk en dan pas aan een uitkering. In vergelijking met de grote steden blijkt dat de Sociale Dienst Drechtsteden koploper is met een daling van 5% van het aantal uitkeringsgerechtigden. Een resultaat dat positief afwijkt van het resultaat van alle grote steden waar sprake is van een stijging van 3,1% van het aantal uitkeringsgerechtigden.

Juist in deze economisch moeilijke tijd hebben wij het grote voordeel van onze regionale samenwerking. Samenwerking die ons meer kwaliteit biedt, die ons gemeentelijk werk goedkoper maakt en die ons sterker door de crisis helpt. Ik ben er echt van overtuigd dat we een enorme voorsprong hebben op andere gemeenten door samen deel uit te maken van de Drechtsteden. De kinderziektes van het SCD zijn bijna overwonnen, en samen staan we sterk in deze veranderende tijd. Onze samenwerking en schaal van 270.000 inwoners geeft ons veel meer mogelijkheden om gedecentraliseerde rijkstaken op te vangen. De economische crisis vraagt om meer samenwerking in Europa en meer samenwerking in de Drechtsteden.

Als je als gemeentebestuur gedwongen wordt om pijnlijke financiële keuzes te maken en je inwoners, verenigingen (met al die fantastische vrijwilligers) en instellingen vaker nee moet verkopen, vraagt dat om betere communicatie. Procedures moeten helder zijn. Er mag geen gevoel ontstaan dat men aan het lijntje gehouden wordt. Beter snel duidelijk zijn en vaker nee verkopen, dan eindeloos als gemeente de dingen voor je uit schuiven.

Burgemeester en wethouders gaan verder met experimenteren met sociale media. De afdeling communicatie denkt met ons mee om bijvoorbeeld Facebook in te zetten als interactief instrument en zo onze inwoners veel meer te betrekken bij het beleid van de gemeente. De tijd dat burgers genoegen namen met wat in de zwart-wit gedrukte Courant is definitief voorbij.

2011 was een bewogen jaar waarin weer veel gebeurde. Het jaar waarin het Midden-Oosten in brand stond, waar de bevolking in opstand kwam in de Arabische Lente. En het was het laatste jaar van Osama Bin Laden en Kadhaffi.

In Zwijndrecht stond begin dit jaar Kijfhoek in brand. Nog geen twee weken na de ramp met Chemiepack in Moerdijk werd onze kwetsbaarheid nog maar eens duidelijk toen op 14 januari op rangeerterrein Kijfhoek een wagon met het zeer brandbare ethanol in brand stond. Het is gelukkig goed afgelopen, maar we zijn wel door het oog van de naald gekropen. De gevolgen hadden Chemiepack ruimschoots kunnen overtreffen.

Kijfhoek heeft alle jaren van mijn burgemeesterschap op mijn warme belangstelling mogen rekenen. In 2011 is enorm veel tijd van onze ambtelijke organisatie, onze brandweer en het bestuur besteed aan Kijfhoek. Tijdens die grote brand hebben we gezien hoe cruciaal de juiste informatie is. Onjuiste informatie leidt tot onjuiste beslissingen. De veiligheid van de mensen op en rond het terrein en die van hulpverleners (ook de bedrijfsbrandweer) lopen daarmee onaanvaardbare risico's. Natuurlijk ben ik erg blij dat de bedrijfsbrandweer binnen de gestelde termijn is gerealiseerd. Dat proces is goed gegaan. Maar ook de bedrijfsbrandweer moet wel de juiste informatie over gevaarlijke stoffen krijgen.

Naar aanleiding van de brand en eerdere bevindingen heb ik intensief contact gehad met diverse partijen zoals de inspectie, justitie en de Onderzoeksraad voor Veiligheid om na te gaan of en op welke wijze deze zaken kunnen worden aangepakt. Ik ben in ieder geval erg blij met de intensieve wijze waarop ik merk dat de inspectie zaken oppakt, ook blijkend uit recente uitspraken van de rechtbank in Dordrecht. Ik ben er stellig van overtuigd dat het niet zomaar een technisch probleem is maar dat het de cultuur van de spoorse partijen weerspiegelt. Het veilig omgaan met gevaarlijke stoffen vraagt dat iedere partij zijn verantwoordelijkheid neemt en waar maakt. Mijn grote zorgen daarover heb ik gedeeld met de directies van Prorail, KeyRail en DB Schenker.

Vlak voor kerst hebben die hoofdrolspelers mij hun nieuwe veiligheidsplannen toegelicht. Die plannen zijn bemoedigend. En wat natuurlijk al veel eerder had moeten gebeuren is dat die partijen nu echt samenwerken en doordrongen zijn dat alleen door een hechte samenwerking de veiligheid op Kijfhoek kan verbeteren.

Kort daarna, op 3 februari, gingen in Heerjansdam een schuur en woonhuis in vlammen op. Een brand met grote consequenties, omdat er veel asbest vrijkwam dat in de omgeving neerdaalde. Het heeft lange tijd geduurd voordat de omgeving weer schoon gemaakt was.

Op 14 mei werden we opgeschrikt door de brute moord op een moeder en twee dochters in de Langeraarstraat. Een gebeurtenis die diep heeft ingegrepen in de directe omgeving en bij familie en vrienden van de familie. We hebben als gemeente de getroffen familie niet in steek gelaten en geholpen waar we konden. En ik ben dankbaar dat ik nog steeds contact met ze heb.

Binnen de crisiscommunicatie, bijvoorbeeld bij de brand op Kijfhoek, heeft Twitter bewezen een snel en effectief communicatiemiddel te zijn. Via een legitieme, officiële account konden we onjuiste berichten snel rechtzetten, vragen beantwoorden en de bevolking informeren. Moderne communicatiemiddelen zijn niet meer weg te denken uit onze maatschappij en daarmee dus ook niet uit de crisiscommunicatie.

Ondernemers

Een jaar met een aantal bijzondere momenten voor onze ondernemers:

• Heerema Fabrication Group bouwde in 2011 gelijktijdig twee enorme grote offshore platforms.

• Verhage was het op één na beste cafetaria van Nederland

• HKH Prinses Máxima opende het nieuwe hoofdkantoor van de Van Leeuwen Buizen Groep

• Bij A. Nobel & Zn. is in november voor het eerst in Europa een binnenvaartschip van Deen Shipping afgevuld met de meest duurzame bio-brandstof LNG.

Feiten over Zwijndrecht

• Eind 2011 heeft Zwijndrecht 44.489 inwoners. Ten opzichte van 2010 zijn er 62 bijgekomen.

• Er zijn 162 stellen getrouwd. Met op de speciale datum 11-11-11 maar liefst zes op één dag.

• Binnen onze gemeente hebben dertien mensen een Koninklijke onderscheiding gekregen.

• Er zijn dit jaar 790 kinderen geboren. 21 minder dan vorig jaar. Henk Mirck is een van de mensen die heeft meegeholpen aan de uitbreiding van het kinderschare van Zwijndrecht.

Over de organisatie

• Henk van Beelen is nieuwe gemeentesecretaris geworden.

• We hebben vanaf 1 juli een nieuwe organisatie neergezet.

• Wethouder Miranda de Vries heeft ons verlaten en is als burgemeester begonnen in Geldermalsen.

In 2012 zullen we het effect van de bezuinigingen en de economische crisis voelen. Samen, de inwoners, het maatschappelijke middenveld, de ondernemers en de gemeente, gaan we er voor zorgen dat we daar zo goed mogelijk mee omgaan. Een crisis haalt het beste uit mensen. Het maakt ons creatief en inventief. Onder druk wordt alles vloeibaar. Het dwingt vernieuwing en herstructurering af. Het zorgt voor solidariteit tussen mensen. En het uitgangspunt blijft dat we de nadelige gevolgen voor inwoners zoveel klein mogelijk willen houden. Uw gemeentebestuur doet niet mee om elkaar in de put te praten. 2012 wordt geen makkelijk jaar. Reden temeer om de schouders er onder te zetten en met elkaar aan de slag te gaan.

Ik wens u allen een heel gelukkig nieuwjaar!